Bismil-lahi'rr Rrahmani'rr Rrahim

Dijetarët dhe mendimtarët

Usame ibën Munkidh ishte Muejjid Ed-Devle Ebul Harith Usame Ibën Murshid Ibën Ali… Ibën Munkidh. Shkurt, Usame ibën Munkidh. Ne, edhe më duke shkurtuar, do ti themi Usame. U lind në datën 4 të Korrikut të vitit 1095, në afërsi prej 20 kilometreve të Hamanit në qytetin e Shajzerit 24 vite pas luftës së Malazgirtit që bëri Sultani i Selçukëve Alparslani me Imperatorin e Bizansëve Diogenin ose katër vite para se ta okupojnë Kudusin të krishterët.

Duhet ti freskojmë dituritë tona madje edhe ti përforcojmë për ndodhit që kanë patur vlerë të shënohen dhe për vrojtimet në jetën e Usames, të transferuara në tregime, që Libri i Shembujve të lexohet në mënyrë më të dobishme për kohën e atëhershme dhe për personat e rrëndësishëm që përmenden në këtë libër.

Qyteti Shajzer, ku është lindur dhe është rritur Usame, është i njohur për nga përqëndrueshmëria prej periudhës antike. Emri i tij (i qytetit) përmendet në epitafet (mbishkrime varri) Egjiptas dhe në një poezi të Imru’l Kajsit. Në tekstet Egjiptase përmendet me emrin Senzar ose Sezar, ndërsa në Greqishten e vjetër Sidzara. Arabët i thonë Shajzer dhe ky emër kështu mbetet deri ditëve tona.

Qyteti është në bregun e lumit Asi, që gjendet në majen e një kodrine të vogël por e thiktë e cila ka okupuar një kthesë të lumit, të cilit (breg) poetët arab i thonin “Urf el-Dik (Krahu i Gjelit)”.

Njëra prej dy rrugëve kryesore që mundeshte ta përcillte ushtria e kryqëzatave që vinte nga veriu kalonte në afërsi të këtij qyteti.

Ndërsa rruga tjetër, sipas disa gjasave, ishte rrugë e bregut që shkonte mbi Lazkijen (Lazikije). Kalaja e Shajzerit është ndërtuar mbi këtë kodër që quhet Krahu i Gjelit. Në të njëjtën kohë, është një kala që shumë rrëndë okupohet për shkak se mbrohet prej lumit Asi.

 

Ushtritë Islame këtu kanë arritur 17 vite pas Hixhretit, në vitin 638. Banorët e qytetit e kanë pritur me këndime (kuptohet këngë islame) Ebu Ubejden, radijallahu anhu. Prej asaj date e këndej qyteti ndonjëherë është okupuar nga ana e Bizansëve. Por më së shumti ka qenë në duar të muslimanëve.

Gjatë viteve 1025, atëbotë toka që gjindej në rrethinën e kalasë së Shajzerit ishte në duart e Bizantinasve. Ndërsa kryetari i Halepit Salih El-Mirdasi ua dorëzoi Munkidhëve, të cilët ishin të lidhur me familjen Beni Kinane , ose stërgjyshërve të Usames.

Nga gjyshërit e Usames, Munkidhi Mukalled udhëheqësi i Kefertabit, një ndër qytetet më me vlerë të vendit, tokat e veta i ka zgjëruar deri te lumi Asi dhe përafërsisht në vitin 1040 ndërtoi Kalanë e Urës (Hisn el-Xhisër, Xhisër-i Beni Munkidh) në një rafshinë afër Kalasë së Shajzerit.

Këtë krahinë, që më pas u shëndrua në vendbanim, në këtë përkthim do ta përmendim si ‘Urë e lagjes’.

Shajzeri, me sa duket pas rrethimit, kalon në duart e gjyshit të Usames Izzuddevle Munkidh’ it në bazë të marveshjes së bërë me një peshkop që kishte pozitë atje i cili quhej El-Bara.

Lejohet që, Forcat Mbrojtëse të Bizantinasve që gjendeshin në Kala, lirisht ta lëshojnë vendin. Një vit pas ‘lirimit të kalasë, në 1082 ndërron jetë Izzuddevle Munkidhi ndërsa në vend të tij erdhi Izzuddevle Ebul Nasri.

Ky person ishte xhaxhai i Usames. Gjatë kohës së udhëheqësisë së tij në kufinjtë e veta shtynë edhe Afamijen, Kefertabin dhe Lazikijen. Në vitin 1086 ishte i detyruar që t’ia dorëzon komandantëve të Melikshahut, Sultanit të Selçukëve.

Në vitin 1097, duke qenë Usame dy vjeçar, Antakinë e okupojnë Kryqëzatat. Pas një kohë të shkurtër, në vitin 1098 vdes Ebu’l Murhafi.

Sipas spjegimeve të Usames i vijuari (halefi, udhëheqësi me radhë) është musliman i devotshëm, në jetën e vet ka qenë i preokupuar me ibadet, gjueti dhe me shkrim të bukur (hat).

Ky (udhëheqësi me radhë) është babai i Usames, Mexhdeddin Ebu Selame Murshid i cili heq dorë nga udhëheqësia në favor të vëllaut të tij Sultanit Ebu’l Asakir, duke thënë “Pasha Allahun, udhëheqësinë nuk mundem ta pranoj. Sikur që kam ardhur në këtë botë ashtu dua edhe të shpërngulem”.

Në kohën e udhëheqësisë së Ebu’l Asakirit kalaja shpesh herë mbetet e pa mbrojtur nga rrethimet e Kryqëzatave. Kohë pas kohe kalanë e rrethojnë edhe Bizantinasit, Batinitë dhe disa udhëheqës musliman të rrethinës. Ja pra, mosha e pjekurisë së Usames haset në këtë periudhë të stuhishme. Tash, para se ta përmbledhim jetën e Usames, për një moment të largohemi nga Shajzeri, për ta paraqitur panoramën e periudhës.

Kjo periudhë, ka qenë periudhë më e fortë nën udhëheqësin e Sultan Melikshahut dhe vezirit të madhë Nizamulmulkit të Imperatorisës së Madhe të Selçukëve. Prezenca e Kalifatit të Abbasitëve mbante një vlerë simbolike. Edhe pse Bizansi mundoheshte të zgjërohet kohë pas kohe në jug dhe veri, por nuk mundeshte të çon krye prej sulmeve të Selçukëve. Anadolia dal ngadal i del prej kontrole. Evropjanët, të cilët Usame i përmend me emrin Frenk (Efrenc) në veçanti okupojnë rripin e bregut duke ardhur prej veriu dhe prej brigjeve lindore të detit Mesdhe. Kudsi, Nablusi, Antakia, Lazkia, Trablusi, Gaza, Kefertabi dhe Afamia të cilët ishin afër Shajzerit mbetën në duart e Kryqëzatave. Në rajon, janë formuar shtete të vogla Kryqtare si Mbretëria e Kudsit dhe Principatë e Antakisë. Këto shtete kohë pas kohe duke i bashkuar ushtritë e veta sulmonin mbi Muslimanët. Guximin e tyre e kanë shtuar deri te rrethimi i Shamit.

Në Irak dhe Siri udhëheqësinë në duart e veta e ka komandanti i madhë Atabek Nureddin Zengi’u i lidhur me Sultanatin e Selçukëve.

Pastaj njeriu i cili do ta mar në kontrol tërë rajonin Salahuddin Ejjubi do të jetë njëri prej komandantëve të lidhur me Nureddin Zengi’un.

Nureddin Zengi’u, komandantët e vet ditë e natë i urdhëron të luftojnë dhe të vrapojnë prej një kalaje në tjetrën.

Nën udhëheqësinë e Artukogullëve (Djemtë e Artukut, familja e Artukut) ka qenë një pjesë e rrëndësishme që sot godet rajonin jug-lindje të Turqisë. Forcat e Atabek Zengi’ut kohë pas kohe rrethonin qytetet e Artukogullëve. Gradualisht zgjërojnë udhëheqësinë e vet.

Kalifët Fatimij përjetojnë periudhën e fundit në Egjipt. Vezirët gropojnë puset njëri tjetrit. Me një fjalë zhvillohet një luftë e brendshme. Para se të mbaron një luftë e brendshme fillon tjetra. Kjo gjendje vazhdon derisa nuk i jep fund kalifatit Fatimij, Salahuddin Ejjubi.

Ja pra, “vrojtimet dhe ndodhitë e shënuara me vlerë” nga Usame në Kitab El-I’tibar na e paraqesin këtë periudhë me tërë gjallërinë e saj.

Me tërheqjen e Murshidit, babai i Usames, nga udhëheqësia pushtetin në duart e veta e merr xhaxhai i tij. Pasiqë xhaxhai tij nuk kishte djal, ai Usamen e edukon si princ trashigues. Usames i ipet edukimi më i mirë i mundshëm. Ky edukim, Usames ia mundëson të bëhet një luftëtar i mrekullueshëm, komandant i suksesshëm, poet dhe edukator i madh.

Gjatë kësaj kohe mësimet i ndjek te kryetari i Darul Ilmit nga Trablusi i cili kishte ardhur në qytetin Shajzer, dijetar i retorikës dhe gramaticienti Ebu Abdullah Tulejtuli (Andaluzi, Toledo: Tulejtul), nga dijetari i shkencës së hadithit të asaj kohe El-Samani dhe nga dijetar tjerë të Shajzerit.

Merr pjesë pothuajse në të gjitha luftërat që zhvillohen në Shajzer dhe rrethinë. Megjithëse ishte i rri, për shkak të asaj që ishte princ trashigues në disa luftëra udhëheqësia i ipet atij.

Mirëpo, më pas xhaxhait të tij Sultan Ebu’l Asakirit i bëhen djemtë. Dal ngadal relacionet me xhaxhain e tij ashpërsohen. Xhaxhai i tij, fillon ta urrej Usamen të cilin e kishte rritur me kujdes. Usame, me sa duket nga shtypja e xhaxhait të tij, në vitin 1138 nga Shajzeri vendoset në Sham. Në Sham, hynë nën përkujdesjen dhe mbrojtjen e Emirit Muinuddin Enar (Unar). Merr pjesë në disa luftëra dhe pasi që fillojnë të acarohen relacionet mes Atabek Nureddinit me Muinuddinin, largohet nga Shami dhe shkon në Egjipt.

Në Egjipt gjindet në rrethinat e pallateve të vezirëve Fatimij. Me dëshirë ose pa dëshirë, pozicionohet në grindjet dhe përçarjet e brendshme. Kushtet detyrojnë që të largohet nga Egjipti. Përsëri kthehet në Sham. Gjatë asaj kohe ndodh një tërmet i fortë ku në rrethinë së bashku me disa qytete edhe Shajzerin e bënë rafsh me tokën. Atëbotë nuk mbeti shtëpi pa u rrënuar në Shajzer, i cili ishte nën udhëheqësinë e kushëririt të Usames, Taxhuddevleti. Spjegimet e Ibën Ethirit, mësues i cili gjatë tërmetit gjendej jashtë ndërtesës shkollore, tregojnë se: “Bile asnjë mbrojtës nuk erdhi të pyet për pasojat e fëmijëve. Sepse të gjithë kishin vdekur”. Kështu përfundon historia e Munkidhëve në Shajzer. Kjo fatkeqësi thellë e prekë Usamen. Usame, në një poezi që bënë pjesë në Ravzatejn, thotë:

“ Sado që të kishin patur urrejtje dhe armiqësi ndaj meje;

Gjaku i djemve të xhaxhait tim është gjaku im, sikur gjaku i djemve të babait tim “.

Kur qyteti mbetet pa mbrojtësin e vet Atabek Zengiu e okupon Shjazerin. Me sa duket, pasi që u frigonte se Shajzeri me të drejtë do t’i takonte Usames, atëherë ky e dëbon Usamen nga Shajzeri. Pas kësaj Usame shkon në Hasankejf (Hýsn-ý Kejfa) e cila ishte nën kontrolin e Fahredin Kara Arslanit nga Artukogullët. Aty qendron deri sa të ndron jetë Nuredin Zengiu.

Pas vdekjes së Nureddinit rajonin nën kontrol të vetin e mer Salahudin Ejubi në vitin 1174. Kur Shami kalon në duart e Salahudinit, Usame atëher kthehet në Sham. Në Sham nga ana e Salahudinit mirëmbahet, nderohet dhe paguhet. Deri atëherë endej prej një qyteti në qytet tjetër, prej një shteti në shtet tjetër, nga një luftë në luftë tjetër. Usameja i cili vizitoi, Bitlisin, Dijarbakërin, Musulin, Bagdatin, Kairon, Kudusin, Nablusin dhe qytete tjera, vitet e fundit të jetës së vet në mënyrë të qetë i kalon në Sham, ku edhe ndëron jetë me 16 Nëntor 1188, ditën e Hënë (H. 23 Ramazan 584). Të nesërmen (një ditë pas) varoset në anën e lindjes së Xhebel-i Kasijun’it. Ibën Halikan një historian nga Sirija, pasi që, pas shumë vitesh, bëri vizitë varrin e Usames…

Usameja gjatë 93 viteve ka shruajtur disa vepra, mirëpo nuk njihen aq shumë për shkak se pjesa më e rrëndësishme e veprave nuk ka arritur deri në ditet e sotshme.

Marrë nga: Memoirs of Usamah ibn-Munqidh, versioni në turqisht

Përktheu: S.A.

Dijetarët dhe mendimtarët

Jemi kthyer në kohë, në Tunizinë e gjelbër në vitin 162 sipas kalendarit hixhrij. Është ditë e tubimit të madh. Sot Tunizia përcjell kërkuesin e dijës që udhëton për në Lindje. Në ditët e sotit kërkuesit e dijës udhëtojnë për në perëndim, përderisa jo shumë shekuj më parë caku i tyre ishte Lindja, djepi i qytetërimit dhe zhvillimit.

Njerëzit sot janë tubuar për ta përcjellur njeriun tridhjetëvjeçar, ardhacak në Tunizi me prejardhje prej krahinës së Nejsaburit, i lindur në qytetin Dijarbekir. Atin e tij e kishte dërguar halifeja El Mensur që t’i jep fund rebelimit të Berberëve në perëndim. Ky djalosh rininë e kaloi në Tunizi duke kërkuar dije në tubimet e dijetarëve të saj. Pasi që në këto tubime kaloi kohë të mjaftueshme vendosi të vazhdon udhëtimin e dijes në Lindje.

Kështu filloi udhëtimi i Esed ibën Furat-it, i cili pasi lundroi nëpër detet e ujit dhe të shkretëtirës arriti në Medine e cila në atë kohë ishte qendër e dijes në udhëheqjen e Imamit të saj Malikut, All-llahu e mëshiroftë. Me modestinë e kërkuesit të dijes u ul para Imam Malikut. Imam Maliku kishte pamje që nxiste respekt, askush nuk merrte guxim që të flet para tij. Në tubimet e tij më shumë dëgjohej se sa debatohej, nuk kishte vend për parashikimin e situatave dhe ndodhive të ndryshme, dhe dhënien e dispozitave rreth tyre, siç vepronin dijetarët e Irakut. Esedi ishte i guximshëm dhe për çdo çështje pyeste detajet më të imta. Ata që druheshin që pyetjet e tyre t’ia parashtrojnë imam Malikut këtë e bënin me anë të Esedit. Pas dy vjet qëndrimi në gjirin e imam Malikut, ibën Furati vendosi që kërkimin e dijes ta vazhdon në Irak. Hyri tek imam Maliku i cili e porositi me devotshmëri, me kujdes ndaj Kur’anit dhe me këshillim të njerëzve.

Në kohën kur Esedi arriti në Irak, imam Ebu Hanifeja vetëm se ishte shpërngulur në ahiret. Mësimdhënien pas tij në shkollë e morën për sipër imamët Ebu Jusufi dhe Muhammedi, All-llahu i mëshiroftë. Pas angazhimit të Ebu Jusufit me çështjet e gjyqësisë, mësuesi kryesor në medresenë e Irakut mbeti Muhammed ibën Hasen Esh Shejbani. Në tubimin e tij u ul edhe djaloshi që kishte ardhur prej perëndimit i cili përpos dersit të rregullt, kërkoi edhe mësime të veçanta me mësuesin e tij. Këtë etje për dituri e vërejti Imam Muhammedi i cili i dha një dhomë në shtëpinë e tij dhe se bashku me të kalonte netët dhe ditët duke lundruar nëpër detet e dijes pa fund. Për këtë angazhim imami nuk kërkoi as pagë e as shpërblim, përkundrazi ai nxënësit të tij ia siguronte mjetet e jetës.

Kështu e kuptonin dijen të parët tanë. Ajo ishte adhurim me të cilin i afroheshin All-llahut, subhanehu ve te’ala, e kërkonin për të fituar kënaqësinë e Tij. Edhe mësuesi edhe nxënësi qëllim të vetmin e kishin All-llahun, xhel-le she’nuhu. Esedi i cili kaloi një kohë të gjatë me imam Malikun dhe Muhammedin, ishte i pari i cili u mundua t’i bashkon dy shkollat e ndryshme juridike, atë tradicionale të imam Malikut dhe racionale të Ebu Hanifës dhe nxënësve të tij.

Pas Iraku morri udhën për Egjipt, për të mësuar para dy nxënësve të imam Malikut, Esh’hebi dhe Ibën Kasimi, i pari ishte i ashpër në kohë që i dyti dallohej me butësi dhe mëshirë. Dijen që e tuboi në udhëtimet e tij e shënoi në librin El Mudevvene e cila është e njohur edhe me emrin “El Esedijje”.

Kur nxënësit shprehën dëshirë të përshkruajnë librin në fjalë, u habitën me refuzimin e Esedit dhe vendosën ta paditin para gjykatësit. Gjykatësi i habitur nga kjo padi, e studioj librin dhe e pa se në të ishin shënuar meselet që i kishte tubuar Ibën El Kasimi dhe nga paditësit kërkoj që edhe ata të vizitojnë Ibën El Kasimin dhe të mësojnë prej tij. Tha: Unë nuk kam mundësi ta detyroj Esedit që t’ua mundëson përshkrimin e librit, por do të mundohem të ndërmjetësoj. Pas ndërmjetësimit të kadiut Esedi e lejoi përfitimin nga libri i tij prej tjerëve. Më vonë ky libër u bë bazë e shkollës juridike të pasuesve të imam Malikut. Pas mungesës njëzetvjeçare u kthye në Kajrevan, qytet ky i cili në atë kohë ishte kryeqyteti i Magribit (perëndimi) mysliman. Në moshën pesëdhjetë vjeçare u ul për herë të parë në vendin e mësuesit, dhe me energji të madhë filloi të shpërndan diturinë që e kishte mësuar gjatë udhëtimit të tij. Një nxënës i tij me emrin Sehnun morri librin e tij dhe udhëtoi në Egjipt dhe të njëjtin ia paraqiti Ibën Kasimit i cili tashmë kishte ndryshuar disa nga mendimet që i ka pasur. Ibën Kasimi i shkroi letër Esedit duke kërkuar që edhe ai t’i bën ndryshimet, gjë kjo të cilën ai e refuzoi. Librin me ndryshimet e Ibën Kasimit e morri Sehnuni dhe prej asaj dite ajo filloj të quhej Mudevvenetu Es Sehnun, edhe pse origjinalin e librit e shkroi Esed ibën Furati. Pas njëzet vjet të kaluara në mësimdhënie, u emërua në postin e kadisë.

Në këtë shkrim folëm për Esedin si dijetar… në shkrimin që vijon do të shohim çfarë bëri ky njeri si udhëheqës i ushtrisë dhe admiral i flotës…

Myslimanët ishin sundimtarët e brigjeve të detit Mesdhe. Sundimi i tyre shtrihej në gjysmat e brigjeve perëndimore dhe lindore, dhe përgjatë bregut jugor. Për bregun verior vlente marrëveshja e nënshkruar me Italinë dhe ishullin e Sicilisë. Kur emirit të Magribit, Zijadetull-llah i erdhi lajmi, për gjendjen e vështirë të myslimanëve në Sicili vendosi të konsultohet ma kaditë e atij vendi dhe në oborrin e tij i ftoi Kadiun Ebu Mihrez dhe kadiun Esed Ibën Furat. Për lajmin të cilin e solli vet sunduesi i Sicilisë dy dijetarët kishin qëndrime të ndryshme. Ebu Mihrezi ishte i mendimit që lajmi i një personit nuk mjafton në kohë që Esedi thoshte: Marrëveshjen e kanë nënshkruar të dërguarit e dy shteteve dhe lajmërimi për prishjen e saj nga njëra prej dy palëve nënshkruese mjafton për anulimin e saj. Kjo përgjigje e Esedit ishte e mjaftueshme që emiri të fillon përgatitjen e flotës detare.

Esedi kërkoi që të merr pjesë në këtë betejë, dhe kërkesën e tij emiri e pranoi pas një refuzimi fillestar. Emirin e bindi fjala e Esedi i cili tha: Ju keni detarë që shumë mirë i drejtojnë anijet e fitores, por ju nevojitet një dijetar i cili do t’i drejton me Librin e Allahut dhe Sunnetin e të Dërguarit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem. Kur i dëgjoi këto fjalë emiri vendosi që Esedi të jetë komandanti i ushtrisë në atë betejë. Pas emërtimit në atë post kadiu tha: Pse po ma ul gradën e kadiut në gradë të emirit? Nuk ta kam ul gradën, u përgjigj emiri, postit tënd si gjykatës ia kam bashkangjitur edhe postin e emirit. Ti je edhe kadi edhe emir! (sh.p. Në atë kohë posti i kadiut, gjyqtarit çmohej më tepër se posti i sundimtarit)

Pasi që u kompletua flota e përbërë prej nëntëdhjetë e tetë anijeve ushtarake dhe dhjetë mijë ushtarë erdhi dita e përcjelljes. Në portin detar në Sevse ishte grumbulluar masë e madhe njerëzish. Pas fjalimit të emirit, para të pranishmëve foli edhe Esedi i cili nuk foli fjali ushtaraku e as që e kërcënoi armikun. E shfrytëzoi rastin dhe popullit iu drejtua me fjalët e mësuesit: “O ju të tubuar në këtë vend, pasha Allahun, këtë post nuk e kam trashëguar sepse nga të parët e mi nuk ka pasur sundimtarë. Këtë post e kam arritur me dijen time. Mësoni sa më tepër, lodheni trurin dhe trupin e juaj në përvetësimin e dijes. Me dije do ta fitoni dynjanë dhe ahiretin.”

Imami në shkencat e fesë dhe në artet ushtarake. Sikur ju shoh se si e pyetni vetën, çfarë do të bën ky njeri me flotën detare? Ku ka mësuar për mënyrat e luftës dhe betejës në det…

Fitorja e tij e madhe është argument për aftësitë e udhëheqësit që nuk trembet, emri i tij (Esed-Luan) përshtatet me të emëruarin. Ishte vërtet një luan.

Ditët e betejës u zgjatën, zahireja filloi të pakohet dhe përtacia filloi ti kaplon ushtarët. Në këto kushte filloi lëvizja e elementeve destruktive të rebelizmit, që kishin vendosur të shpallin mosdëgjueshmëri ndaj udhëheqësit. Koka e tyre, që e mbante të njëjtin emër si Esedi, komandantit ia shfaqi dëshirën e ushtarëve për kthim në vendlindje, një dëshirë që nga forma e jashtme duket e mirë e që në brendësinë përmban qëllimin e rebelizmit. Komandanti u mundua që me urtësi të qetëson situatën duke i përgëzuar me aftësinë e fitores dhe shpërblimit të madh. Këto fjalë nuk ndikuan dhe rebelizmi vazhdoi të rritet. Esed ibën Kadimi që ishte në krye të rebelimit duke u kërcënuar tha: Halifeja Othmani është mbytur për gabim më të vogël se ky! Këto fjalë ishin deklarim publik i rebelimit. Çfarë mendoni, si do të përgjigjet dijetari sundimtar? A do ti nënshtrohet forcës duke u tërhequr? A do të lejon humbjen e fitores për shkak të trazirave apo do të tregon vendosmëri. Për komandantin në fjalë nuk kishte dilema. Vendosi t’ju kundërvihet rebelëve. Morri kamxhikun e rojës që e kishte afër, dhe me to goditi kundërshtarin e tij në fytyrë, dy herë. Bërtiti: Vazhdoni përpara drejtë fitores. Me këtë thirrje filloi beteja vendimtare përfundimi i së cilës ishte ngadhënjimi për myslimanët. Kjo fitore ishte fillimi i sundimit të Islamit na Sicili, që do të zgjatë shekuj me radhë. Çmimi i kësaj fitoreje ishte i shtrenjtë. Imami i dijes dhe luftës Esed ibën Furati rra shehid me flamurin e fitores në dorë.

Shkroi: Ali Tantavi

Marrë nga libri: Rixhalun Minet-tarih

Solli në shqip: Talha Kurtishi

Dijetarët dhe mendimtarët

Njëri prej tabi’inëve të njohur, nxënësi i Ibën Abbasit, radijall-llahu anhuma, dhe më i besueshmi kur janë në pyetje transmetimet prej mufesirit të sahabeve. Edhe pse transmetimet e tij janë të pakta, ato dëshmojnë qartë për dijen e tij të gjerë. Një kohë të gjatë nuk ndahej prej Ibën Abbasit prej të cilit e mësoi tefsirin e Kur’anit, fakt ky i cili e shtyri Buhariun që të mbështetet kryesisht në komentimet që i përcjellke prej mësuesit të tij. Kjo mbështetje mbi transmetimet e Muxhahidit flet qartë për besnikërinë e tij dhe pranimin e tij tek dijetarët.

Për vendin e lartë që e mban Muxhahidi në kierarkinë e dijetarëve të selefit, dhe për dijen e tij të gjerë në lëminë e tefsirit flet ky transmetim: “Tre herë para Ibën Abbasit e lëxova tërë Kur’anin, dhe duke u ndalur në çdo ajet e pyetja për shkakun e shpalljes së tij dhe si është shpallur.

Ibën Ebi Mulejkete thotë: E kam parë Muxhahidin se si e pyeste Ibën Abbasin, radijall-llahu anhuma, për komentimin e Kur’anit dhe fjalët e tij i shënonte në pllakat që i kishte me vete. Kështu vepronte deri sa nuk e shënoi tërë tefsirin.

Për dijen e tij rreth tefsirit flet edhe transmetimi në të cilin qëndron: Nëse për ndonjë ajet të vjen komentimi i Muxhahidit, mos kërko tjetër, sepse komentimi i tij të mjafton. Kjo e shtyri imamin e biografëve, Imam Dhehebiun, që në fund të biografisë së Muxhahidit të shënon:

“Ummeti Islam është i pajtimit rreth faktit se Muxhahidi ka qenë një prej Imamëve të dijes. Fjalët e tij pranoheshin si argument nga të gjithë. Të mjafton fakti se Imam Buhariu në sahihun e tij, dhe përmbledhës të tjerë të haditheve transmetimet e tij i kanë shënuar në librat e tyre.”

Disa kritikues si vërejtje ndaj tij i përmendin pyetjet që ai ua bënte ithtarëve të Librit rreth disa ajeteve dhe komentimi racional për disa nga ajetet e Kur’anit.

Si përgjigje themi: Pyetjet e tij që ua parashtronte ithtarëve të Librit nuk dilnin nga suazat e së lejuarës, sepse është larg mendjes që një nxënës i Ibën Abbasit të mbështetet në transmetimet e të krishterëve dhe hebrenjve.

Sa i përket komentimit racional pa mbështetje në të tekst të shpalljes, themi se çdo kush përpos të Dërguarit, sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem, ka mundësi të gabon edhe pse gjurmët që Muxhahidi i ka lënë pas vete flasin qartë për dijen e tij të madhe. Nuk ka njeri që e mohon pozitën e tij në mesin e dijetarëve të gjeneratave të bekuara.

Transmetimet e tij rreth tefsirit janë tubuar në një libër që është i botuar dhe i pranuar si referencë nga dijetarët e kohës sonë.

All-llahun e lusim për mëshirë ndaj neve dhe ndaj këtij imami. O All-llah pranoe punën e tij, dhe ngrite në pozitat e larta të xhenetit. Amin!

 

Marrë nga: islamselect.com

Përktheu: Talha Kurtishi

Dijetarët dhe mendimtarët

Nasirud-din El Esed - dijetari prej shkretëtirës. Fëmijërinë dhe fillimin e rinisë e kaloi në shkretëtirën e Jordanisë lindore, nën pushtetin lokal para se të formohet mbretëria e Jordanisë. Edhe qyteti i Ammanit në atë kohë ishte qytet i vogël. Qytetet e sotëm te Jordanisë, Akabeja, vendi ku lindi Nasirud-dini, Vadi Musa, Kerek, Me’an dhe Sheubek ishin vendbanime të beduinëve që akoma nuk kishin formën e qyteteve bashkëkohore. Qyteti i Kudsit, në të cilin ministria e arsimit e dërgoi për mësim ishte qyteti i parë që e panë sytë e Nasirud-din. Gjelbërimi i rrallë, kuajt e shkretëtirës dhe jeta e beduinëve janë motive, shumë të pranishme në poezinë e Nasirud-dinit. Poezia arabe, “Mu’alekatët” që i mësonte në periudhën fillestare lanë mbresa të pashlyeshme në shpirtin e poetit të ardhshëm.

Poeti i njohur, gjuhëtari dhe autoriteti i pamohuar në shkencat e gjuhës arabe, lindi në Akabe në vitin 1923. Arsimin zyrtar e përfundon në vitin 1955, në të cilin fitoi titullin e doktorit në universitetin e Kajros. Punoi si profesor në shumë universitete dhe qendra të studimit në Jordani, Libi dhe Egjipt. Ishte iniciuesi i formimit të universitetit të Jordanisë, rektor i të cilit ishte në periudhën prej 1962-1968. Punoi edhe si ambasador i Jordanisë në Arabinë Saudite, mes viteve 1977-1978 dhe si kryetar i institutit mbretëror për hulumtime të qytetërimit Islam i njohur edhe me emrin “Fondacioni Al El Bayt”, anëtarë i rektoratit të universitetit “Al Isra”. Ka qenë edhe anëtar i këshillit për shpërblimin “Abdul Mexhid Sheuman” që e jep qyteti i Kudsit.

Lista e librave dhe punimeve të tij është e gjatë. Ka shkruar poezi, kritikë të poezisë paraislame dhe poezisë bashkëkohore, libra universitar, shkroi rreth çështjes së modernizmit, për rregullat e debatit, konfliktin mes gjuhës letrare dhe asaj jo letrare (që me të madhe përdoret dhe ekziston edhe tendencë e zyrtarizimit të saj)

 

Llojllojshmëria dhe pasuria e veprimtarisë së tij:

 

Ai që me vëmendje analizon veprat dhe të arriturat e doktorit habitet me një lepezë të gjerë të temave që përpunohen në librat e tij. Ai që lexon temat e ndryshme ngel i habitur me aftësitë e tij analitike, kritike dhe krahasuese. Këto aftësi shihen qartë edhe në temën e doktoraturës: “Burimet e poezisë paraislame dhe rëndësia e tyre historike” punim ky i cili më vonë është botuar dhe ribotuar tetë herë.

Ky poet nuk mbetet i izoluar nga shoqëria në të cilën jeton dhe nga problemet e tyre.

Në librin e tij: “Ne dhe të tjerët, konflikt apo komunikim” flet për nevojën e kuptimit të saktë të qytetërimeve të ndryshme që pastaj do të vazhdon me bashkëpunim për realizimin e synimeve të përbashkëta. Me pranimin e dallimeve dhe mosimponimin e kulturës se huaj do të arrihet tek paqja e vërtetë, te drejtësia dhe do të çrrënjoset urrejtja mes popujve.

Për këtë diplomat, profesor, rektor dhe ministër Abdul Meksud Hoxha thotë: ”Formimi i universitetit nuk është punë me të cilën ballafaqohemi çdo ditë. Ndërtimi i kompanive, fabrikave, bankave dhe spitaleve me rëndësinë që e kanë, nuk mundet të krahasohet me ndërtimin e universitetit. Universiteti është qendra ku shpërndahet dija, ku takohen profesorët me studentët…

Kushtet për një universitet janë me të vështira dhe më komplekse se sa kushtet për formimin e ndonjë institucion tjetër”

 

Shkroi: Ali Muhamed El Garib

Përktheu: Talha Kurtishi

Dijetarët dhe mendimtarët

Imam Ebu Nu’ajm el Fadl ibën Dukejn. Hafidhi i madh i Sunnetit dhe njeriu që mban titullin e Shejhul Islamit.

Quhet El Fadl i biri i Dukejnit i biri i Hammadit i biri i Zuhejrit prej fisit Benu Tejm i cili është një prej fiseve të Kurejshit. Është i njohur edhe me emrin Ebu Nua’jm Et Talhi El Ahvel sepse ishte rob i liruar i familjes së sahabiut të njohur Talha ibën Ubejdullah, All-llahu qoftë i kënaqur me të.

Sipas historianit të njohur El Hatib el Bagdadi ka lindur në fund të vitit 130 H dhe ka pasur fatin të mëson prej dijetarëve më të njohur të kohës prej të cilëve do t’i veçojmë:

Sulejman El A’meshin, Zekirija Ebu Zaiden, Amër ibën Dherr-in, Abdul Vahidin, Malik ibën Migvel-in, Junus ibën Ebi Is’hakun, Sufjan Theuriun, Shu’ben, Israil ibën Junusin, Sherik ibën Abdullahun, Abdul Aziz ibën Ebi Revadin, Zuhejr ibën Hazimin, Ibën Ebi Lejlanë dhe shumë tjerë.

 

Lëvdatat e dijetarëve për te:

 

Ahmed ibën Hanbel: Ebu Nu’ajmi më mirë i njeh dijetarët, prejardhjen e tyre dhe transmetuesit e haditheve.

Kur të vdes Ebu Nu’ajmi libri i tij do të mbetet prijës (imam). Kur të ndodh ndonjë mospajtim do t’i kthehemi librit të tij.

… Ebu Nu’ajmit ka më pak gabime dhe ai për mua është i beshueshëm, autoritet i hadithit.

Ishte i besueshëm në hadith dhe njohës i mirë i tij.

Jahja ibën Me’in: Nuk kam parë burra të qëndrueshëm si Ebu Nu’ajmi dhe Af-fani.

Ahmed ibën Salih: Ebu Nu’ajmi ishte muhaddithi më i sinqert që e kam parë.

Ja’kub El Fesevi: Gjithë shokët tanë janë të pajtimit: Ebu Nu’ajmi ishte kulmi i precizitetit.

Ebu Hatim: Ishte hafidh i hadithit që i kushtonte rëndësi të madhe saktësisë në transmetim…Shumë mirë i mbante mend hadithet (3500 hadithe) që i kishte dëgjuar prej Sufjan Theuriut dhe prej Mis’arit (500 hadithe).

Jahja ibën Se’id El Kattan: Nëse me mua pajtohet ky sy shtrembër Ebu Nu’ajmi (çakërr) nuk më brengos mospajtimi i tjerëve.

Rrëfen vet Ebu Nu’ajmi: Kur ibën Mubareku e pa librin tim tha: Nuk kam parë libër më të saktë se libri yt.

Ali ibën El Medini: Transmetuesit më të besueshëm prej Sufjanit janë: Jahja, Abdur Rahmani, Veki’i dhe Ebu Nu’ajmi.

Dhehebiu: Njëri prej imamëve të kësaj shkence (hadithit) dhe prej besnikëve të saj.

Ibën Haxher El Askalani: Transmetuesi i besueshëm dhe i saktë…

Thoshte: Kur’ani është fjala e All-llahut e pa krijuar. Ai që thotë se Kur’ani është i krijuar është qafir.

Këtë shkencë merrni e prej njerëzve që e kanë shkruar hadithin dhe kanë qenë të vetëdijshëm për rëndësinë dhe kuptimin e tij. Prej atij që hadithet i ka shkruar me besnikëri dhe sinqeritet dhe mos e shkruaj prej injorantit që nuk e di rëndësinë dhe kuptimin e asaj që e ka shkruar.

Nuk është mirë që hadithi të shkruhet prej njeriut që nuk është besnik në atë që ka mësuar përmendësh dhe prej atij që nuk e njeh mirë All-llahun.

Prej prijësit të besimtarëve në hadith Sufjan Eth Theuriut kam dëgjuar katër mijë hadithe.

Ahmed ibën Mensur Er Remadi rrëfen: Isha shërbëtori i Ahmedit dhe i Jahjasë (ibën Hanbeli dhe ibën Me’ini) në udhëtimin e tyre për në Jemen. Kur arritëm në Kufe Ibën Me’ini tha: Do ta sprovoj Ebu Nu’ajmin. Imam Ahmedi tha: Mos, se do të gabosh, njeriu është besnik.

Ibën Me’ini tha: Do ta sprovoi dhe shkroi 30 hadithe dhe në fund të çdo të dhjetit shtoi nga një hadith të cilin Ebu Nu’ajmi se kishte transmetuar. Kur u ulën pra dyqanit të tij dhe filluan t’i lexojnë hadithet Ebu Nu’ajmi për hadithet që nuk ishin transmetim i tij thoshte: Ky hadith nuk është i imi, fshije…

Kur e lexuan hadithin e tretë e kuptoi se bëhet fjalë për sprovë dhe i hidhëruar tha: Këtë nuk e kam pritur e as që e bën Imam Ahmedi. Kjo si duket është prej punëve të Ibën Me’init e shkelmoi atë dhe e nxjerri prej dyqanit dhe pastaj hyri në shtëpi. Imam Ahmedi tha: A nuk të thash se të mos veprosh ashtu, Ebu Nu’ajmi është i besueshëm. Ibën Me’ini tha: Pasha All-llahun shkelma e tij është më e dashur për mua se sa ky udhëtim në kërkim të dijes.

Kur e pyetnin për Kur’anin a është i krijuar Ebu Nu’ajmi thoshte: Në Kufe ka pasur më tepër se shtatëqind dijetarë. Të gjithë, prej A’meshit dhe më poshtë, thoshin: Kur’ani është fjalë e All-llahut dhe për këtë pohim koka ime është me e lirë se kjo pullë. (dmth. jam i gatshëm për këtë pohim se Kur’ani nuk është i krijuar të sakrifikoj edhe jetën e cila për çështje të këtilla më duket më e lirë se një pullë). Ahmed ibën Junusi u ngrit e puthi në ballë dhe tha: All-llahu të shpërbleftë.

Muhammed ibën Abdul Vehhab El Fer-ra’ rrëfen: Prej Ebu Nu’ajmit trembeshim më tepër se sa prej emirit (sundimtarit).

 

Nxënësit e tij:

 

Imam Buhariu, imam Ahmed ibën Hanbeli, Is’hak ibën Rahavejhi, Jahja ibën Me’ini, Ebu Bekri dhe Othmani Ibën Ebi Shejbe, Muhammed ibën Jahja Edh Dhuhli, Darimiu, Ebu Zur’ah dhe Ebu Hatim Er Razi, Ali El Bagavi dhe shumë tjerë. Ndërroi jetë në muajin Shaban të vitit 219 H. All-llahu e mëshiroftë.

 

Shkroi: Mexhdi El Arefat

Përktheu:Talha Kurtishi

Dijetarët dhe mendimtarët

Imami shëmbëlltyrë. Quhet Mutarrif ibën Abdull-llah ibën Shih-hir ibën Auf ibën Ka’b ibën Jezid ibën El Harish ibën Amir i njohuri si Ebu Abdil-lah, ibën Shih-hir El Hareshi.

Është njëri prej muhadraminëve, atyre që kanë lindur në kohën kur i dërguari i All-llahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, ka qenë akoma i gjallë por me të cilin nuk janë takuar. Pati fatin të jetë prej gjeneratës e cila mësimet e fesë i mëson nga as’habët e ndershëm. 

Nga plejada e mësuesve të tij do t’i përmendim:

Mësues kihste babain e vet, si dhe Aliun, Ammarin, Ebu Dherrin, Othmanin, Aishen, Mu’avinë, Imran ibën Husajnin, shokë të afërt të Resulullahut, All-llahu qoftë i kënaqur prej të gjithëve.

 

Lëvdatat e dijetarëve për imam Mutarrifin:

 

Ibën Sa’di: Ka transmetuar prej Ubejj ibën Ka’bit dhe ka qenë besnik në transmetimet e tij.

El Ixhli: Ka qenë transmetues i besueshëm dhe prej të rrallëve që shpëtuan nga sprova e ibën Esh’athit në Basra…

I besueshmi, që banoi Basra-në, prej tabi’inëve të mëdhenj, njeri i mirë.

Ibën Haxher: I besueshëm dhe njeri fisnik.

 

 

Fragmente nga jeta e tij:

 

Gjatë një udhëtimi natës, së bashku me një shokë fundi i shkopinjve të tyre bënte dritë në errësirë e natës. Thanë: Po t’ua tregonim këtë shokëve tanë do të na konsideronin gënjeshtarë. Mutarrifi tha: Mohuesi i begatisë është gënjeshtari më i madh.

Gjatë një takimi me Aliun, radijall-llahu anhu, ai e pyeti: Çka të vonoi? Nëse të ka vonuar dashuria ndaj Othmanit dije se ai më tepër kujdesej për farefisin dhe ishte më i devotshmi prej neve.

Kur disa Havarixhë erdhën dhe e ftuan që t’u bashkëngjitet tha: Po t’i kisha dy shpirtra do t’ju bashkëngjitesha. Si garanci do ta kisha shpirtin e dytë nëse i pari do të shkatërrohej në lajthitjen e juaj.

Sulejman ibën Harb thoshte: Lutja e tij ishte e pranuar.

Enët e shtëpisë së tij së bashku me të e madhëronin All-llahun

Thoshte: Vlera e dijes është më e madhe se vlera e adhurimit. Të përmbajturit (الورع) është feja më e mirë.

Që natën ta kaloj në gjumë dhe pastaj të zgjohem i penduar është më e dashur për mua se sa ta kaloi natën në namaz dhe të zgjohem i mashtruar me adhurimin që e kam kryer.

Ditën e gjykimit për mua është më e lehtë pyetja: O Mutarrif pse nuk e bëre këtë punë se sa pyetja pse e bëre këtë (sepse sinqeriteti i plotë është i vështirë).

Po ta kisha zemrën nga ana e djathtë dhe të mirën nga ana e majtë nuk do të kisha mundësi të mirën ta fus në zemër, vet, pa ndihmën e All-llahut.

Askush nuk ka të drejtë të ngjitet mbi shkëmb dha pastaj të hidhet poshtë duke e mbytur vetën dhe pastaj të arsyetohet me caktimin e All-llahut, përkundrazi le të jetë i kujdesshëm, le të angazhohet në të mira dhe le të ruhet sepse atij nuk do t’i ndodh përpos asaj të cilën ia ka caktuar All-llahu.

Lutej: O Zot nëse nuk je i kënaqur me neve, falna mëkatet sepse Zoti i fal mëkatet e robit të tij edhe atëherë kur nuk është i kënaqur me të.

Frika nga zjarri më pengon të mos e kërkoj xhenetin.

 

Një këshillë:

 

Kur të shtrihem në shtrat filloi të lexoj Kur’anin duke e krahasuar vetën me punët e banorëve të xhenetit, bindem se ata shumë kanë punuar dhe sa pak kam unë prej cilësive të tyre.: “Ata qenë të cilët pak flinin natën.” “Dhe që për hir të Zotit të tyre natën e kalojnë duke i bërë sexhde dhe duke qëndruar në këmbë (falen).” “(A jobesimtari e ka gjendjen më të mirë) Apo ai që kohën e natës e kalon në adhurim, duke bërë sexhde, duke qëndruar në këmbë, i ruhet (dënimit të) botës tjetër dhe shpreson në mëshirën e Zotit të vet?

Pastaj e krahasoj vetën time me punët e xhehenemlive: “Çka u solli juve në Sekar? Ata thonë: “Nuk kemi qenë prej atyre që faleshin (që bënin namaz). Nuk kemi qenë që ushqyenim të varfërit. Dhe kemi qenë që përziheshim me të tjerët në punë të kota. Dhe kemi qenë që nuk e besonim ditën e gjykimit. Derisa na erdhi e vërteta (vdekja)!” dhe e shoh se nuk jam prej mohuesve. Pastaj e lexoj ajetin: “Ka edhe të tjerë që i kanë pranuar mëkatet e veta: ata përzien vepra të mira, e edhe të tjera të këqija. Atyre do t’ua falë All-llahu, se Ai i falë atij që pendohet, e mëshiron atë që përmirësohet.” dhe shpresoj të jam prej tyre.

O ju vëllezër angazhohuni në punë të mira, nëse na kaplon mëshira dhe falja e All-llahut do të jenë grada për neve në xhenet e nëse All-llahu nuk na mëshiron nuk do të jemi prej atyre që do do të klithin aty: “O Zoti ynë, nxirrna e të bëjmë vepra të mira, e jo si ato që i bënim!”. Do të themi kemi vepruar por veprat tona nuk na bënë dobi.

 

Shkroi: Mexhdi Arefat

Përktheu: Talha Kurtishi

Dijetarët dhe mendimtarët

Ibën Sab’ini (v. 669 /1270)

 

Ibën Sab’ini me origjinë nga Mursija (Marselle-Spanjë), si edhe Ibni Arabiu, lidhet me shkollën e itihaditëve (ittihadijje), ithtarë të vahdeti vuxhud. Pasi që kishte kaluar nëpër Tunis, kishte shkuar për të jetuar në Mekë, pranë sherifit Ebu Numajj 1254 -1310). Pasardhës i Katade-s.

Gjykimi të cilin e paraqet Ibni Tejmije lidhur me shkollën itihadije në shumë prej veprave të tij tregon ashpërsinë e kundërshtimit ndaj ideve të Ibni Sab’init në sunizëm. Teologu hanbelit (Ibni Tejmije) e sulmon sinkretizmin e dyshimtë të arsimimit të tij. Ibni Sab’ini, thekson Tejmije, anon nga shkolla e Ibni Rushdit, por gjithashut shprehë respekt të madh ndaj Ibni Baxhës, ndërsa në mistikë ka huazuar shumë nga Ibni Arabiu, njëkohësisht shfaq rezerva ndaj tij si edhe ndaj mësuesëve të tjerë.

Më pas Ibni Tejmije tregon dhe akuzon synimet e thella të Ibni Sab’init: me të ardhur më Mekë, kishte për qëllim të bëhej profet; kështu tërhiqet në shpellën Hira, në të cilën Muhammedi e kishte pranuar shpalljen, dhe ia zinte për të madhe Profetit që kishte predikuar se pas tij më nuk do të ketë profetë të tjerë.

Më në fund Ibni Tejmije i vë në pikëpyetje edhe vetë pasojat e doktrinës së tij. Ithtar, si edhe Ibni Arabiu, i unitetit themelor të qenësisë (vahdet el-vuxhud), duke i bashkuar në tërësi të pandashme, nga një anë, ekzistimin e domosdoshëm, të pëhershëm dhe kreativ të Zotit, ndërsa nga ana tjetër, ekzistimin e mundshëm, jo të domosdoshëm dhe të krijuar të botës shqisore, Ibni Sab’ini, mendon Tejmije, nuk arrin të dallojë tek Zoti vullnetin e tij krijues (mashi’a) nga vullneti i tij normativ (irada), prandaj e dëmton vetë themelin e Ligjit, i cili para së gjithash mbështetet në urdhërin e Zotit (amr).

Henri Laoust

Marrë nga: Les Schismes dans l’Islam

Përktheu: S.S.

Redaktura: R.R. (AlbIslam.Com)

Dijetarët dhe mendimtarët

Kemaluddin Ibën Hummani (v. 861 h.)

 

Maturidizmi. Kjo shkollë që ka zënafillën nga Ebu Mensur el-Maturidi, të cilën në kohën e Osmanlijve zakonisht ia kundërvënin esharizmit, në kohën e Mamelukëve të parë, tek Kemaluddin ibni Hummani, hanefit me origjinë nga Sivasi (Turqi), ka gjetur teoricienin e talentuar i cili madje ishte kadi në Kairo dhe në Aleksandri. Kitab el-musajara, shqyrtim i vogël nga teologjia dogmatike, në një sërë çështjesh është më konservative se shqyrtimet e mëvonshme esharite, dhe ka qenë në të ardhmen shpesh e cituar në maturidizëm. Në këtë vepër të vogël Ibën el-Hummani shpesh thirret në dijetarët hanefitë të Buharasë ose Samarkandit, për të cilët duket se nuk kanë qenë aspak të një mendimit, madje edhe në çështjet themelore.

Henri Laoust

Marrë nga: Les Schismes dans l’Islam

Përktheu: S.S.

Redaktura: R.R. (AlbIslam.Com)

 

Dijetarët dhe mendimtarët

Bamirësi i njohur dhe pionieri i veprimtarisë islame të organizuar në Kuvajt, Abdullah El Mutavva, ka lindur në vitin 1926 G, në familje ku dominonte fryma fetare dhe kujdesi për edukatë të mirëfilltë islame në pajtim me vlerat madhështore të dinit tonë. Në moshën katërmbëdhjetë vjeçare filloi veprimtarinë e tij tregtare si mbikëqyrës i pasurisë familjare.

Shkollimin e vijoi në medresetë e njohura të Kuvajtit, në medresenë e Mulla Osmanit si dhe në medresetë Mubarekije dhe Ahmedije.

Ishte i njohur edhe me lidhjet e tij të forta me aktivistët myslimanë brenda dhe jashtë Kuvajtit në veçanti me lëvizjen “Ihvanul Muslimin”.

Ishte organizator i ligjëratave dhe tribunave dhe morri pjesë në botimin e revistës “El Irshad El Islami”.

Ishte thirrës i palodhshëm, me përvojë të gjerë dhe të pasur në veprimtarinë thirrëse dhe humanitare.

Së bashku me vëllain Abdul Azizin është takuar me themeluesin e lëvizjes “Ihvanul Muslimin”, Hasan El Bena-në gjatë Haxhit në vitin 1946 G. Pas ligjëratës në Medine prej El Bena-së pranuan dhurata librat “Hadaretul Arab” të autorit francez Gustav Le Bon në të cilën lavdëron qytetërimin islam, që i takoi vëllait dhe librin “ Er Rihle El Hixhazije”, në të cilin përshkruhet udhëtimi për në Haxh me fotografi të rralla që i takoi Abdullahut.

Me shkrim të dorës El Bena shkroi tekstin kushtues ku i nxit me kujdes ndaj vëllazërisë islam dhe ua përkujton këtë takim në tokën e dy xhamive të shenjtë.

Në vitin 1950 G morri pjesë në themelimin e “Xhem’ijetul Irshad El Islami” si formë e parë e veprimtarisë së organizuar islame që më vonë në fillim të dekadës së gjashtë të shekullit njëzet do të shëndrrohet në Lëvizje për reformë shoqërore “Xhem’ijjetul Islah El Ixhtima’i”. Deri në vdekje ishte kryetar i përgjithshëm i kësaj lëvizjeje dhe i revistës së njohur “El Muxhtema”

Ishte personalitet i dalluar në veprimtarinë humanitare, në zyrën e tij pranonte nevojtarët dhe angazhohej për ndihmën e tyre. Ishte i njohur me nofkën “babai i të varfërve dhe jetimëve”.

Mikun e tij dijetarin Ahmed Kattanin e këshilloi me këto fjalë: O hoxhë kohën që ta ka dhënë All-llahu nuk është vetëm e jotja, ti ke obligime ndaj popullit mos i ndërpre lidhjet me popullin dhe vazhdimisht kontakto me ata që kërkojnë ndihmën tënde.

Kujdes të veçantë kishte ndaj namazit të sabahut në xhami për të cilin i zgjonte djemtë e tij dhe pas namazit në xhami qëndronte deri na kohën kur lindte dielli.

Në tubimin e martës në shtëpinë e tij tuboheshin dijetarët poetët, mendimtarët dhe çdonjëri jepte kontributin e tij.

Shtatë ndërtesa që ishin pronë e tij i la vakëf për myslimanët e botës në Kuvajt dhe Egjipt.

Shoqata të cilën ai e kryeson kujdeset për 50 000 jetimë, ka ndërtuar shkolla, spitale, ambulanca, strehimore, furra dhe objekte nga të cilët përfitojnë shumë myslimanë të botës.

Nasir Es Sani’ anëtar në parlamentin kuvajtian thotë: Do të jetë vështirë të gjejmë personalitet energjik si ishte rahmetliu. Gjurmët e tij gjenden në gjitha anët e botës Islame. Me interes të veçantë kujdesej për zhvillimin e veprimtarisë humanitare…

Xhemal Sultan: Për këtë bamirës do të lutën shumë njerëz anekënd botës. Modeli i punës humanitare që e themeloi ai është shembull i suksesit për shumë myslimanë. Transparenca dhe qartësia në punë janë tiparet e veprimtarisë së tij humanitare.

Me 03/09/2006 ndërroi jetë njeriu që tetëdhjetë vjet të jetës së tij ua kushtoj të varfurve dhe thirrjes islame. All-llahu e mëshiroftë. Amin

Përshtati: Talha Kurtishi

Burimi: alarabiya.net